شماره های پیشین

بقچه سبزه میدان هنوز پر است

تاریخ درج : چهارشنبه ۲۲ شهریور ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 

زهره سادات کاظمی

 

بازارهای اصفهان یکی از جذابیت‌های اين شهر است. البته بازارهای اصفهان مثل بازارهای امروزی که صرفا می توان به یک خرید فکر کرد، فقط جایی برای خرید نبوده است. بازارهای قدیمی با کارکردهای مختلف و جذابیت های فراوان در کنار لذت یک خرید متنوع و همه جانبه، با جاذبه‌های دینی، اجتماعی و  فرهنگی انسان را سر شوق می‌آورد  و مفرح و نشاط آور  بود.یکی از این بازارها، بازار معروف سبزه میدان، واقع در منطقه 3 شهرداری است كه شهرت استانی هم دارد. سبزه میدان تا قبل از اجرای پروژه احیای میدان امام علی (ع) ، شهرت عظیم داشت و تقریبا از شلوغی خاصی برخوردار بود و زمانی نبود که این بازار خالی از جمعيت باشد. بازار سبزه میدان وسعت زیادی را به خود اختصاص می‌داد. انتهای خیابان های عبدالرزاق، مجلسی، هاتف و ولی عصر به این بازار منتهی می‌شد و یک دایره بزرگ که از هر چهار جهت دسترسی را برای مردم آسان می‌کرد و هسته مرکزی و اولیه شهر اصفهان محسوب می‌شد.از خیابان عبدالرزاق که وارد می‌شدی، مغازه‌های سیسمونی فروشی و وسایل منزل به خصوص روحی فروش‌ها توجهت را جلب می‌کرد. انتهای خیابان عبدالرزاق و غرب بازار سبزه میدان،بازار  میوه و تره بار جاخوش کرده بود و تقریبا همیشه پر مشتری بود؛ اما امروز دیوارهای میدان امام علی (ع) و احیای بازار قدیمی پيش رويت قد علم کرده است که البته دیگر مثل قدیم مشتری ندارد. نرسیده به میدان امام علی (ع)، از بازار قدیمی وارد می‌شویم. بازاری با قدمت چند صد ساله. معماری بازار ناگهان جذبت می‌کند. گنبدهای بالای سرت انگار همه خستگی ات را بالا می‌کشد و دوباره به تو انرژی می دهد. بازار طولانی و دیدن انتهای بازار سخت است. مغازه‌های نه چندان بزرگ و قدیمی در کنار هم شور و هیجان را به بازار آورده است. هنوز مغازه های قدیمی با فروشنده‌های قدیمی را می بینی؛ از آن مغازه‌هایی که تقریبا وسایلی می‌فروشند که در بازارهای معمولی  کمتر پیدا نمی‌کنی.ساعت از 10 گذشته؛ اما هنوز بعضی‌ها تازه مشغول چیدن ملزوماتشان هستند. قبل‌ترها بازار سبزه میدان ساعت زنده شدنش زودتر بود. مردم صبح اول وقت برای خرید می‌آمدند و کسبه بازار ساعت اول وقت برای فروش کرکره مغازه را بالا می‌کشیدند. اما امروز با آنکه پای توسعه به بازار سبزه میدان رسیده و البته قسمت‌های قدیمی شاکله بهتری پیدا کرده است؛ اما  انگار شهر‌نشینی و تغییر زندگی، پایش به این بازار قدیمی باز شده. تغییر سبک زندگی و نسل فروشندگان که حالا تقریبا همه جوان هستند، به این تغيير سبک کمک کرده است.  مغازه ها را یکی یکی پشت سر می‌گذاری و با یک تعارف برای خرید که مغازه دار تحویلت می‌دهد، مواجه می‌شوی؛ تعارفی که بعضی وقت‌ها در نسل جدید با تحریک برای خرید، بسیار پررنگ شده وکلافه‌ات می کند؛ فرهنگی جدید که در کسبه قدیم نمی‌دیدی.سمت چپ را که نگاه می‌کنی از داخل بازار مرتب به محله کوچه باز شده است تا دسترسی محلی بهتر باشد؛ محله هایی که هنوز رنگ و بوی قدیم را دارد و حالا گفته می‌شود بافت فرسوده.سمت راست اما بوی تازگی می دهد و اتصال بازار به میدان امام علی (ع) است و پرژه میدان قدیم اصفهان؛ معماری سبک قدیم اما تازه ساخت که بوی تازگی اش، هنوز با بازار قدیمی برای جذب مشتری یکی نشده است.یکی از جاذبه‌های بازار قدیم دیدن نمادهای شهر در یک مجموعه است. سقاخانه‌های قدیمی، مسجد و محل کسب علم که حالا مدرسه علمیه است. این ها به جذابیت بازارهای قدیمی اضافه می‌کرد. تقریبا وسط بازار به مسجد شیره پزها می رسیم. سرت را که بالا می‌گیری روی بنر بزرگ نوشته؛ موقوفه حاج سید جعفر شیره پز.  کمی بالاتر از مسجد، مغازه ای کوچک و قدیمی، پارچه‌های رنگی زرق و برق داری می‌فروشد. صاحب مغازه که نسل دوم در این شغل است و تقریبا  40سال دارد و کارش فروش این پارچه‌های رنگی است می‌گوید:« مشتری این پارچه‌ها، لرها و افغانی‌ها هستند. رنگ‌های شاد برای عروس‌ها و رنگ‌های سنگین‌تر  را مسن‌ها می‌پوشند.» مرد مغازه دار از تغییر سبک بازار قدیم سبزه میدان چندان راضی نیست؛ با آنکه چندان در محدوده تغییرات نبوده؛ چون تغییرات باعث کسادی کارشان شده است. می‌گوید:« قبلا بازار رونق خاصی داشت. از شهرهای دیگر برای خرید می‌آمدند؛ ولی امروز  مثل قبل نیست و بازار رونق ندارد.»پیرمردی که به نظر می‌رسد پدر مغازه دار باشد وارد می‌شود.  60 ساله و کارش کاسبی در بازار است و عمرش را در بازار سبزه میدان گذرانده. به خاطراتش که سرک می‌کشد، می‌گوید:« آن زمان ها برق نبود، بازار پیشرفت کرده، خوب شده؛ اما اسکلت تغییر نکرده است. با اين حال چند سال پیش بازار خیلی شلوغ بود وکسب و کار  بهتر بود.» وجه تسمیه مسجد شیره پزها را ساخت این مسجد توسط شیره پزها می داند. می‌گوید: «آن زمان در بازار ریسمان، شیره پزها بودند و حلوا درست می‌کردند، سرمایه دار بودند و این مسجد را ساختند، برای همین اسمش شیره پزها شد. اما حالا دیگر  اثری از شیره پزها نیست.»بازار عجیبی است. این بازار جای خرید عروس و دامادهاست و مغازه دارها به خوبی مشتری را می‌شناسند. کت و شلوار، کفش، لباس مجلسی زنانه، آینه  و شمعدان و کلی ملزومات خرید عروس و داماد کنار هم در بازار قدیمی پیدا می‌شود. این همه تنوع، خرید را برای عروس و دامادها راحت می‌کند تا هر چه خواستند یکجا خرید کنند.انتهای بازار می‌رسی به مسجد جامع اصفهان که خود یک جاذبه تاریخی بی نظیر است و محل رفت و آمد توریست و مسافر. بازار و ابنیه تاریخی و خوردن یک دست بریان از بریانی قدیمی بازار، اسباب تفریح یک روزت را مهیا می‌کند و این می‌شود تمایز بازار‌های قدیمی با بازارهای امروزی.بازار ادامه پیدا می‌کند و بعد از گذشتن از مسجد وارد دنیای دیگری می شوی. پیچ عمیق بازار را که رد می‌کنی به یک محوطه بزرگ می رسی. سمت چپ تو را به سمت مقبره علامه مجلسی می‌برد؛ جایی که مامن بسیاری از اصفهانی‌هاست. زیارت این علما دیدنی و پختن کاچی و پخش نذری یکی دیگر از جاذبه های بازار سبزه میدان است. در کنار بازار بزاز‌ها و پارچه فروش‌ها، مغازه‌های اطراف مقبره مجلسی اسباب نذر و مشکل گشا می‌فروشند و هر گوشه بازار متناسب  با مشتری‌هایش تغییر  کرده و ذائقه خریدار را تامین می کند. این تنوع و سبک بازار  بی نظیر است. وقتی از بازار قدیمی خارج می‌شوی، سمت راست بازار ملزومات خرید جهیزیه و منزل است. خود بازار تقسیم کار کرده است تا مشتری بتواند تفکیک کند. درست روبه‌رویت بازار طلا و ساعت قرار دارد؛ بازاری ویژه و جذاب برای عروس و دامادها. قبل ترها سرت را که می‌چرخاندی میدان بزرگی که شلوغی سرسام آوری داشت را می‌دیدی. امروز فقط بدنه بازار را می‌بینی و میدان جدید امام علی (ع) که شبیه میدان نیست؛ یک مستطیل بزرگ است. حالا اما محلی برای رفت و آمد عابر پیاده طراحی شده است و صندلی هایی برای استراحت. روی برخی از این صندلی پیرمردهایی نشسته اند که دست فروشند . یک حلقه بزرگ پر  از انگشتر مردانه  در دست دارند؛ انگار صندلی های حاشیه خیابان پاتوقی شده برای فروش انگشترهایشان.

 

 

بازار قدیمی غاز؛ قربانی توسعه
از کنار بازار طلافروش‌ها که به سمت بالا بروی، می‌رسی به مسجد کمرزرین و بازار غاز. قبل از اجرای طرح میدان امام علی (ع)، این راسته بسیار پر مشتری بود. حاشیه این بازار اتصال خیابان ولی عصر بود و پر رفت و آمد؛ اما امروز درست داخل طرح توسعه است و دیگر خبری از رفت و آمد نیست. شاید بازار غاز و حواشی مسجد کمر زرین از طرح توسعه بازار قدیمی اصفهان ضرر بیشتری کرده‌اند.  مرز توسعه بازار و ساخت بازار جدید، دیوار به دیوار مسجد است و هنوز کامل نیست. یک راه باریک به بازار غاز وجود دارد که آن هم چندان شناخته شده نیست. مشتریان خیابان ولی عصر راهشان انگار تغییر کرده و از داخل میدان امام علی (ع) و پارکینگ پایین راه به بازار پیدا می‌کنند. وقتی به بازار غاز می رسی مغازه‌های قدیمی را می بینی که به کمترین تعداد رسیده و اکثریت در طرح قرار گرفته‌اند.  مغازه‌های قدیمی نقل و نبات که روزی پاتوق شان بازارغاز بوده است، امرزو رمق چندانی ندارند. شعربافی زاده، پیرمرد خوشرویی که از قدیمی‌های بازار غاز است و مغازه 300 متری اش با هفت کارگر در طرح  قرار گرفته است از وضعیت نامناسبش در بازار می‌گوید: «روزی من هفت کارگر داشتم. امروز در مغازه اجاره‌ای کار  می‌کنم. این شغل پدری ام بوده. 50 سال اینجا مغازه داشتیم. از اطراف اصفهان کلی خریدار به بازار می‌آمد و ما فروش خوبی داشتیم؛ اما امروز  خبری نیست. مردم به سختی وارد بازار می‌شوند و مسن‌ها نمی‌توانند زیاد خرید کنند.» به گفته وی، روزگاری در این بازار 20 قنادی بود که حالا به تعداد انگشت یک دست هم نمی‌رسد.قاسمی در همان راستا آجیل فروشی دارد. یک آجیل فروشی قدیمی که میراث پدرش است . یک مغازه با سقفی گنبدی شکل و قدیمی. بوی بو دادن آجیل مشامت را پر می کند. قریب به اتفاق شغل‌ها ارث پدر برای پسر بوده‌اند و نسل ها ادامه داشته است؛ میراثی که امروز چندان خریدار ندارد. با مغازه دار قنادی روی صندلی کنار بازار نشسته و ته بازار غاز را که روزی از جمعیت پر بود و راه خیابان ولی عصر را نشان می‌داد، نگاه می کند. یک دیوار بلند آجری تازه ساز  درست ته کوچه دیده می شود. دو طرف کوچه که سرازیری هم هست، مغازه های تازه ساخته شده که حالا خالی است. قاسمی می‌گوید:«دید بازار را با این دیوار کور کرده اند و هر کس می خواهد رد بشود، می پرسد بن بست است؛ اما کوچه بن بست نیست.چشم بازار را کور کردند.»او  از اینکه برای معماری با کسبه مشورت نکرده‌اند ناراحت است. می‌گوید: «قبلا اینجا سر سبزی بود و فضای سبز. حالا فقط گرد و خاک هوا می‌رود وقتی موتور سوارها رد می‌شوند». کسادی بازار هم به خوبی دیده می‌شد. نداشتن مشتری و بی‌رونقی حرف دل کسبه بازار غازها بود.با آنکه توسعه بافت بازار سبزه میدان را تغییر داد؛ اما هنوز رونق در این بازار وجود دارد و انگار سرزدن به این بازار برای خرید هنوز در برنامه هر اصفهانی جا دارد. بازاری با جاذبه های فراوان که خاطرات خوشی به یادگار می‌گذارد.

url : http://www.hammahale.com/node/16047

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.