شماره های پیشین

از حصه تا سروستان

تاریخ درج : سه شنبه ۲۱ فروردین ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 
مراد ما از فرهنگ سازی از طریق توسعه فرهنگی چیست؟

عادل امیری

 

 

 

پیش از هر چیز باید بدانیم مراد ما از مفهومِ فرهنگ سازی از طریق توسعه فرهنگی چیست؟ آیا مایلیم در این حوزه سرمایه گذاری کنیم و چنانچه مایلیم، آیا خواهیم دانست این سرمایه دیر بازده، یکی از اصولی ترین راه‌های آسان کردن زندگی برای شهروندان است؟ بیایید به این سوال فکر کنیم: چرا باید توسعه بیابیم؟ یکی از رویکردهای غالب در مدیریت شهری، داشتن شهروندانی شاد، سالم، باسواد، توانمند یا برخوردار از عدالت توزیعی یا توزیع عادلانه امکانات، سهم پیشرفت مساوی، سرمایه گذاری امن، آموزش مناسب، حمل و نقل آسان و استفاده از پیوست های فرهنگی نهاد های حاکم و چیزهای رایج و بسیار دیگری در این حوزه است.نقل است که نخست وزیر کنونی ژاپن، در مثالی، هزینه فقر را چندین و چند برابر رفاه نسبی دانسته، بنابراین می‌کوشند تا با رسیدن به آن رفاه، هزینه کمتری برای شهر و شهروند بپردازند. رسیدن به سطحی نسبی از امکانات، نیازمند اقتصاد پویاست، اقتصا پویا اقتصادی قوی نیست. قوی نمی‌شود، پویا می‌شود و به استقبال گردشگری می‌رود. گردشگری یک امکان است. امکانات گردشگری بستگیِ تامّی به زیر ساخت دارد. زیرساخت هزینه و سرمایه می‌خواهد. سرمایه ربطی به چپ ندارد، از انفعالات  اقتصادی به وجود می یابد. اقتصاد، با برنامه‌ریزی...و ریسک، به دست می آید. فرهنگ هم به سبک زندگی ادامه می یابد. یکی از نیازهای اساسی شهر مدرن، شهروند  مدرن است. شهروند مدرن، سرمایه شهری را شاید تا حدود بسیاری، برای تسهیل و نیل به اهدافی نسبی، مناسب بداند. این از امتیازات شهروندی است. شهروند، ذی نفع شهر است.

 

 

 

 هر شهر به مجموعه ای از محلات تقسیم می شود. محلاتی که به خاطر یک ویژگی خاص از سده یا سده‌هایی پیشین شکل گرفته اند. منطقه 10 شهر اصفهان یا مناطق چهارگانه 3، 4، 14 و خوراسگان به نام های حصه جنوبی، کوی نرگس، گرکان، لاله، شیخ طوسی، فجر، عطار نیشابوری، مصلا، عسکریه، دشتستان، هفتون، ملاصدرا، جوهرن، اطشاران، خواجه عمید و سروستان از جمله آنهاست. تنوع نام ها از گذشته تا کنون، گویای تنوع جمعیتی و  همچنین گویای برخورداری هر کدام از این محلات، از امکانات شهر مدرن است. از حصه تا سروستان را روی نقشه پراکندگی فرهنگی نگاه می کنیم. بعضی محله ها، امکاناتشان صفر و بعضی یک، یا نهایتا دو  است. نهادهای فرهنگی موجود در این محلات کم است. برخی از آنها، در نهایت پا به دهه دوم گذاشته‌اند و در برابر سیاست گذاری ­­­‌برنامه ریزان، پذیرنده بوده‌اند. بودجه ها اعمال شده، نظریه ها صادر شده و نتیجه؟

 

 

 

منطقه 10، ‌آستانه شرقی شهر
یکی از ویژگی های منطقه 10 شهر اصفهان، «آستانه بودن» آن است. این منطقه، یکی از ورودی های شهر اصفهان است. شهری که در اشعار شاعران، به «پرشکوه بودن» شهره است و اکنون که اصفهان در مسیر گردشگران قرار دارد، باید زیبایی های آن دوچندان شود تا از هر زبان که می شنوی، تکراری نباشد.بنا به نظر بسیاری از زیبایی شناسان، زیبایی یک امر درونی است، بروز آن اما از برون است. باسمه ای نیست، و آنچه از سطحِ درکِ ما افزون تر است، لزوما نمی تواند زشت یا زیبا باشد. زیبایی یک امر عمومی نیز هست. با تعامل به دست می آید و تعامل از کار جمعی و  از تعاون حاصل می‌شود.

 

 

 

میدان: قلب یک جامعه تپنده
« با استناد به اطلاعات مربوط به مناطق شهرداری اصفهان، منطقه 10 در بخش شمال شرقی کلان شهر اصفهان با گستره حریم 519 هکتار در محدوده قانونی 1627 هکتار واقع شده و در مجموع کل محدوده و حریم این منطقه 2164 هکتار است». حدود چهارگانه محدوده و حریم آن عبارت است از « شمال: میدان لاله، در امتداد اتوبان چمران. شرق: حصه. جوهران. بوزان تا خیابان جی.  جنوب: محله  بوزان در امتداد خیابان جی تا میدان احمدآباد. غرب:  میدان احمدآباد در امتداد خیابان سروش تا میدان قدس در امتداد خیابان لاله تا میدان لاله» همانگونه که می بینیم، این محلات از میدانی تا میدانی دیگر ادامه یافته اند و  « میدان» یعنی قلب یک جامعه تپنده. تراکم جمعیتی این منطقه، 136 نفر در هر هکتار است. آخرین اطلاعات سرشماری این منطقه در سال 1393، 222025 نفر بوده و سهم جمعیت منطقه از جمعیت شهر 11 درصد است. یعنی مردم این منطقه یک یازدهمِ شهروندان شهر اصفهان را تشکیل می دهند و از لحاظ قانونی باید از یک یازدهم توزیع عادلانه امکانات بهره مند شوند.

 

 

 

... و فرهنگ از دولتی به دولت دیگر ...
توزیع جمعیت منطقه به تفکیک جنسیت مردها 107166 و زن‌ها 104554 است.  توزیع جمعیت منطقه به تفکیک گروه‌های سنی و جنسی نیز، بازه سنی 25 تا 29 سال را نشان می دهد که به نسبت با چهار هزار و خرده‌ای جمعیت، بیشترین درصد جمعیتی را دارد. پتانسیل جمعیتی نهفته در این شهروندان، می تواند با پیوست‌های فرهنگی و« برنامه ریزی های پارادایمی» در همکاری با مدیریت جامع شهری، شکوفا شود. این مسئله به این دلیل پر اهمیت است که از سویی درصد بیکاری در این منطقه، 13 0/ 0 و  اشتغال 87 0/0 است و از سوی دیگر،  توزیع جمعیت منطقه به تفکیک وضعیت سواد:  افراد شش ساله و بیشتر با سواد 90 درصد و افراد شش ساله و بیشتر باسواد: 10 درصد است.  توزیع جمعیت محصلان منطقه  نیز در مقاطع تحصیلی سواد آموزی: 23././ . ابتدایی: 03/29./ درصد. راهنمایی: 17/18 درصد. متوسطه: 90/22. عالی 30/0. بیشترین تفکیک جمعیت شغلی متعلق به حرفه‌هایی مثل کارکنان خدماتی، فروشندگان، صنعتگران و مشاغل مرتبط و شماری از دهک های به نسبت اول و دوم در محلاتی مانند سروستان و پروین است. بافت جمعیتی، مهاجران، بومی‌ها، مسافر ها و هم اکنون گردشگران، بااستناد به این آمارها، با یک صورت مسئله روبه‌رو هستند. آیا باید برای رسیدن به برنامه ریزی، پارادایم‌سازی کرد و به نتایج بلند مدت اندیشید یا باید راه حلی نسبی برای گذار یافت و حصه را از دولتی به دولت دیگر پاس داد؟

 

 

 

چرا باید توسعه بیابیم؟
با استناد به چنین آمارها و مطالعات میدانی و تحلیل‌هایی که موجود است، به موادی خام رسیده ایم. موادی قابل پژوهش که از اطلاعاتی نسبی سرچشمه می گیرد و به ما می گوید:« باید از علایق و سلایق و ..... شهروندان به صورت نسبی و بنا بر آمارها مطلع باشیم تا برنامه ریزی ما با ضریب خطای اندکی، قابل اجرا باشد.» و در ادامه، تصویر چشم انداز:« مراد ما از مفهومِ فرهنگ سازی از طریق توسعه فرهنگی چیست؟ آیا مایلیم در این حوزه سرمایه گذاری کنیم و چنانچه مایلیم، آیا خواهیم دانست این سرمایه دیر بازده، یکی از اصولی ترین راه‌های آسان کردن زندگی برای شهروندان است؟ بیایید به این سوال فکر کنیم: چرا باید توسعه بیابیم؟» توسعه مفهوم مقارن رشد نیست. ما به طور معمول در زمینه های بسیاری رشد داشته ایم. گاهی رشد منفی و گاهی هم رشد مثبت، البته گاهی هم آمارساخته ایم، کار از محکم کاری عیب، نمی‌کند. پس توسعه مفهوم مقارن رشد نیست.

 

 

 

 

جمعیت منطقه 10، به نسبت جوان
جمعیت منطقه 10 به نسبت جوان است. فاصله تا مرکز شهر، با وجود ترافیک، هزینه، وسایل نقلیه و... وقت شهروند را می گیرد. منطقه و محله زندگی ما باید به نسبت جذاب باشد. از امکانات رفاهی، فرهنگی، ورزشی، درمانی، آموزشی، امنیتی، اینترنت، وسایل نقلیه با کیفیت و ارزان و بسیاری امکان دیگر برخوردار باشد، تا هزینه کمتری بابت دسترسی به امکانات آسان و ارزان پرداخته شود. این البته توقع زیادی است تا اجتماع ضدین جمع شوند اما ممکن است هنگامی که فرزندان شهروندان در دبستان ها و مدارس راهنمایی یک پرده نمایش می بینند، از مفهوم مسئولیت پذیری یا شهروندی خوششان بیاید و دوست داشته باشند خودشان را در حرفه مورد علاقه شان تصور کنند. ممکن است والدینشان در فضای مجازی یا با دریافت پیامک، از کلاس های یک فرهنگسرا و کارشناسان و روانشناسان آنجاآگاه شوند.  ممکن است فرزندان محصلشان را در تابستان برای فراگیری مهارت های اجتماعی، آشنا شدن با کتاب و شرکت در فعالیت های جمعی، سال بعد هم به فرهنگسرا ببرند و مسئله اینجا قوت می گیرد که قرار است فراگیری مهارت ها و شکوفایی  توانایی ها چگونه و از چه طریقی و تا چه بازه زمانی و با چه زبانی انتقال یابد.

 

 

 

توزیع  فرهنگی: اتللو به صحنه می رود!
ما داده هاو تحـلیل هـــایی در دست داریم. در تحلیل‌هایمان ارجاعات بسیاری به جامعه شناسان بنام هم داریم. پارادایمی هم بر اساس داده ها و اجماع بر آنها ساخته ایم. خروجی بر نقشه پراکندگی فرهنگی صفر و یک است. در میان این اعداد، تالار هنر، یک است و چون فرد است نمی تواند همه منطقه 10 را پوشش بدهد. طی دوره های مدیریتی، مشکلات بسیاری را تاب آورده و علی الظاهر، فعال ترین مرکز فرهنگی منطقه، نزد محله لاله است. فعالیت های هنری بسیاری تا کنون در آن انجام شده و فعالیت های بسیار دیگری در آن انجام خواهد شد، مکانش خوب است و همسایگی آن با پارک لاله هم فرصت است و هم تهدید. فرصتی برای مخاطبان که میان دو سانس با دیدن سبزه و آب، خاطری آسوده کنند و تهدید است چون در فاصله ای نسبی یا تقریبی با خیابان لاله که ویترین این مکان فرهنگی است، قرار دارد. طی سال هایی که به عنوان مخاطب با این مرکز سروکار داشته و دارم، همیشه به مکان آن فکر کرده ام. مکانی خوش جا و شلوغ. این شلوغی البته شاید نشانی از رشد است، نه از توسعه. دنج بودن صفت خوبی برای توصیف یک مرکز فرهنگی نیست. خوراک فرهنگی این مرکز در دوره های متفاوت مدیریتی، تغییر کرده و هر رویه، رویه بعدی را نقض کرده است. یک جای پارادایم ما  گیر دارد. بازدهی نسبی مراکز فرهنگی و نهادهای مسئول، حتی در مشاهدات نسبی هم کمتر  به چشم می آید. کوچه ها پر از بچه است. بچه‌ها، مدرسه که نباشند، توی کوچه اند. کوچه در مجاورت یک پارک قرار دارد. تنها چیز زیبا، خود پارک است. باقی آلودگی صوتی، نوری، هوایی و ... است. اتللو به صحنه می‌رود... فیزیک دان ها اجرا می شود، گودو هم می دود، در انتظار. مخاطبان هم از مناطق اطراف می آیند. مردم بومی، چه تصوری از تالار هنر دارند؟  تضادهای ماهوی مخاطب ترسیم شده، مخاطب جذب شده، گاهی به وجود می آید. نقشه تحولات فرهنگی همچنین از تمرکزگرایی امکانات خبر می دهد. وقتی دقیق شویم، تعجب نخواهیم کرد که این الگوواره، مانند نگاه پایتخت به ما شهرستانی‌هاست. یعنی به این موضوع اندیشیده ایم که شهروندان محله‌های دور از مرکز، چه نیازهایی داشته و به چه چیزی نیازندارند؟ انگار از سروستان به حصه نگاه کرده ایم. وقتی هم نگاه کرده ایم بیشتر در قالب آموزش های اولیه بوده است. جدول مرکز فرهنگی آموزشی شناسنامه فرهنگی محلات به ما می‌گوید:« منطقه 10، شش مرکز فرهنگی آموزشی، 9 کتابخانه و سالن مطالعه، 22  کانون فرهنگی هنری مسجد، 12 کتابخانه و یک سینما دارد. آمارهای شهری، حصه جنوبی، کوی نرگس، گرکان، اطشاران و چندین محله دیگر را محلات نابرخوردار نشان می دهند. این نابرخورداری اما نشانه ناتوانی نیست.» شهردار منطقه 10 در گفت‌وگویی تلفنی به ما گفته است:«الان در حال ساخت فرهنگسرایی در محله حصه هستیم که تاکنون 50 درصد پیشرفت داشته است. تکمیل پروژه استادهمایی هم که در بحث زیرساخت های 97 انجام می شود. 9 فرهنگسرا هم داریم که همه در حال فعالیت هستند.»عبدالرسوال امامی همچنین  تاکید کرد:« منطقه 10 در سال 96 یکی از مناطقی بود که پروژه های فرهنگیش را به صورت شاخص و فعال انجام داد اما اگر ان شاالله مدیریت کلان شهر و سیاست شورای محترم شهر باشند،  قطعا همین طور است. یک سری مواردی در سال های قبل انجام شده و  تا کامل شدن به پیش می‌رود و خود این عوامل نشان می‌دهد که جای کار زیادی دارد و این بر می گردد به نظر  شورای محترم شهر تا این مسیر را از لحاظ بحث های توسعه به چه سمتی ببرد . از موارد روبنایی هم تقریبا  دارد انجام می‌شود. چیزی که کمتر هست در منطقه 10 و خودش را نشان داده،  بحث های زیرساختی است که مباحث توانمندسازی  قشرهای مختلف را حتما باید داشته باشیم .  آسیب های اجتماعی، مبارزه با آنها و...هم جای کار دارد»

url : http://www.hammahale.com/node/16104

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.